گیر کردن آسانسور بین طبقات یکی از اتفاقاتی است که میتواند برای مسافران نگرانکننده باشد. ممکن است آسانسور در حال حرکت باشد و قبل از رسیدن به طبقه مورد نظر ناگهان متوقف شود یا پس از توقف، دیگر به فرمانهای کابین پاسخ ندهد. این اتفاق همیشه یک علت مشخص ندارد و مشکلاتی از قطع برق گرفته تا ایراد تابلو فرمان، سنسور ها، سیستم درب یا تجهیزات مکانیکی میتوانند در بروز آن نقش داشته باشند. نکته مهم این است که توقف آسانسور بین طبقات را نباید با همسطح نایستادن کابین با طبقه یکسان دانست. در حالت اول، کابین ممکن است در میانه مسیر کاملاً متوقف شود. اما در حالت دوم آسانسور به محدوده طبقه می رسد ولی کابین کمی بالاتر یا پایین تر از کف طبقه می ایستد.
در ادامه مهم ترین دلایل گیر کردن آسانسور بین طبقات را بررسی می کنیم و توضیح می دهیم در چنین شرایطی چه اقداماتی باید انجام دهید.
علت گیر کردن آسانسور بین طبقات چیست؟
آسانسور مجموعه ای از تجهیزات مکانیکی، الکتریکی و کنترلی است که باید هماهنگ با یکدیگر کار کنند. ایجاد اختلال در هر یک از این قسمتها میتواند باعث توقف کابین شود. در برخی موارد مشکل بسیار ساده است و با برطرف شدن اختلال برق یا تنظیم یکی از تجهیزات رفع میشود؛ اما گاهی توقف آسانسور میتواند نشانه خرابی یک قطعه باشد و لازم است سیستم توسط سرویسکار متخصص بررسی شود.
۱. قطع شدن برق ساختمان یا آسانسور
یکی از اولین مواردی که هنگام توقف ناگهانی آسانسور باید بررسی شود، وضعیت برق است. اگر برق ورودی آسانسور قطع شود، سیستم قادر به ادامه حرکت عادی نخواهد بود و ممکن است کابین بین دو طبقه متوقف شود. در آسانسور هایی که به سیستم نجات اضطراری مناسب مجهز هستند، هنگام قطع برق سیستم می تواند وارد مدار شود و بسته به طراحی و وضعیت تجهیزات، کابین را برای خروج ایمن مسافران به محل مناسب هدایت کند. به همین دلیل وضعیت سیستم نجات اضطراری و باتریهای آن نیز باید در بازدیدهای دورهای بررسی شود.
۲. نوسان یا اختلال در برق ورودی
همیشه قطعی کامل برق باعث توقف آسانسور نمیشود. گاهی اختلال در تغذیه الکتریکی نیز میتواند عملکرد تجهیزات کنترلی را مختل کند. نوسانات شدید برق، مشکلات فاز یا ایراد در برخی تجهیزات الکتریکی میتواند باعث شود سیستم کنترل برای محافظت از تجهیزات، حرکت آسانسور را متوقف کند. اگر توقف های ناگهانی آسانسور همزمان با مشکلات برق ساختمان تکرار می شوند، علاوه بر خود آسانسور باید وضعیت برق ورودی نیز توسط متخصص بررسی شود.
۳. خرابی یا اختلال در تابلو فرمان آسانسور
تابلو فرمان را میتوان یکی از مهم ترین بخش های کنترلی آسانسور دانست. فرمان حرکت، کاهش سرعت، توقف و بسیاری از عملکردهای دیگر آسانسور از طریق این سیستم مدیریت می شود. اگر تابلو فرمان اطلاعات صحیحی از سنسور ها دریافت نکند یا یکی از اجزای آن دچار اختلال شود، ممکن است آسانسور برای جلوگیری از ادامه حرکت در شرایط نامطمئن متوقف شود. توقف های مکرر، ثبت خطا در سیستم، حرکت نکردن کابین پس از بسته شدن درب یا رفتار غیرعادی آسانسور میتوانند نیاز به بررسی سیستم فرمان را نشان دهند.
۴. خرابی سنسورها و سیستم تشخیص موقعیت کابین
آسانسور باید در هر لحظه بتواند موقعیت کابین را تشخیص دهد تا در محل مناسب سرعت را کاهش داده و در طبقه موردنظر متوقف شود. سنسورها و تجهیزات مرتبط با تشخیص موقعیت در این فرایند نقش مهمی دارند. اگر این تجهیزات بهدرستی کار نکنند یا تنظیم آنها به هم بخورد، اطلاعات صحیح به سیستم کنترل ارسال نمیشود. نتیجه این اختلال میتواند توقف نامناسب، خطای تشخیص طبقه یا در برخی شرایط توقف کابین باشد.
۵. مشکل در سیستم ترمز آسانسور
ترمز یکی دیگر از بخش هایی است که عملکرد آن میتواند روی نحوه توقف کابین تأثیر بگذارد. تنظیم نبودن یا وجود مشکل در اجزای مرتبط با ترمز می تواند باعث توقف غیرعادی کابین شود. این مشکل در برخی موارد به شکل هم سطح نایستادن آسانسور با طبقه دیده میشود. یعنی کابین به طبقه موردنظر میرسد اما کمی بالاتر یا پایینتر از کف طبقه قرار میگیرد. وجود چنین اختلاف سطحی را نباید نادیده گرفت. زیرا هنگام ورود یا خروج مسافران می تواند خطر زمین خوردن ایجاد کند. تنظیم و بررسی سیستم ترمز باید توسط تکنسین متخصص انجام شود.
۶. خرابی قفل یا سیستم درب آسانسور
درب آسانسور تنها برای ورود و خروج مسافران نیست. بلکه بخشی از مدار ایمنی آسانسور محسوب میشود. سیستم کنترل باید از بسته و قفل بودن صحیح درب ها اطمینان پیدا کند و سپس اجازه حرکت کابین را صادر کند. اگر قفل درب، کنتاکتها، سنسور درب یا اپراتور درب دچار مشکل شوند، آسانسور ممکن است حرکت نکند یا سیستم برای حفظ ایمنی متوقف شود. بنابراین اگر همراه با توقف آسانسور، مشکلاتی مانند بسته نشدن کامل درب، باز و بسته شدن مکرر یا واکنش غیرعادی درب مشاهده می شود، سیستم درب نیز باید بررسی شود.
۷. اضافهبار و استفاده نادرست از آسانسور
هر آسانسور برای ظرفیت مشخصی طراحی شده است. سوار شدن افراد بیش از ظرفیت یا حمل بار سنگین میتواند باعث فعال شدن سیستم تشخیص اضافهبار شود. در آسانسور مجهز به سیستم تشخیص بار، معمولاً تا زمانی که وزن داخل کابین به محدوده مجاز برنگردد، حرکت آغاز نمیشود. از طرف دیگر، ضربه زدن به درب، جلوگیری مداوم از بسته شدن آن یا استفاده نادرست از تجهیزات کابین میتواند در طول زمان موجب ایجاد اختلال در عملکرد برخی اجزا شود. رعایت ظرفیت اسمی آسانسور و استفاده صحیح از آن نقش مهمی در کاهش خرابیهای غیرضروری دارد.
۸. فرسودگی قطعات و سرویس نشدن آسانسور
اگر آسانسور برای مدت طولانی بدون بررسی تخصصی کار کند، مشکلات کوچک می توانند به تدریج جدی تر شوند. فرسودگی قطعات درب، مشکلات اتصالات الکتریکی، تنظیم نبودن ترمز، ایراد سنسور ها و سایر مشکلات فنی ممکن است در مراحل اولیه علائم محدودی داشته باشند، اما در نهایت عملکرد آسانسور را مختل کنند. به همین دلیل انجام منظم سرویس و تعمیر آسانسور اهمیت زیادی دارد. در بازدید های دورهای می توان وضعیت قطعات اصلی را بررسی کرد و بسیاری از ایرادات را قبل از تبدیل شدن به خرابی جدی شناسایی کرد.
هنگام گیر کردن در آسانسور چه کنیم؟
اگر کابین بین طبقات متوقف شد، مهمترین نکته این است که برای خروج از کابین اقدام خودسرانه نکنید. باز کردن درب یا تلاش برای خروج از کابینی که دقیقاً در سطح طبقه قرار ندارد میتواند خطرناک باشد.
در چنین شرایطی:
- آرامش خود را حفظ کنید و از حرکت یا دستکاری تجهیزات خودداری کنید.
- دکمه هشدار یا سیستم ارتباط اضطراری داخل کابین را فعال کنید.
- در صورت امکان از طریق تلفن همراه با مدیر ساختمان، نگهبانی یا مسئول مربوطه تماس بگیرید.
- وضعیت و تعداد افراد داخل کابین را به فرد مسئول اطلاع دهید.
- از تلاش برای باز کردن اجباری درب آسانسور خودداری کنید.
- اگر کابین بین دو طبقه قرار دارد، بدون حضور فرد آموزشدیده از آن خارج نشوید.
- منتظر رسیدن سرویسکار یا نیروهای امدادی بمانید.
اگر فردی بیرون از آسانسور هستید نیز نباید بدون آموزش لازم اقدام به دستکاری تابلو فرمان، ترمز یا جابهجایی کابین کنید.
چگونه از گیر کردن آسانسور بین طبقات جلوگیری کنیم؟
پیشگیری از تمام خرابی های آسانسور امکانپذیر نیست، اما بررسی منظم تجهیزات می تواند احتمال بروز بسیاری از مشکلات را کاهش دهد. در سرویس دورهای، بخشهایی مانند موتور و ترمز، تابلو فرمان، سیستم درب، سنسورها، تجهیزات ایمنی، سیم بکسل ها و سیستم نجات اضطراری باید متناسب با نوع آسانسور بررسی شوند. همچنین اگر علائمی مانند توقف نامناسب، صدای غیرعادی، لرزش، خطای مکرر، مشکل باز و بسته شدن درب یا توقف ناگهانی مشاهده می شود، بهتر است تا سرویس بعدی منتظر نمانید. کیفیت اجرای اولیه نیز اهمیت دارد. انتخاب تجهیزات مناسب، تنظیم صحیح سیستم ها و اجرای اصولی نصب آسانسور می تواند از بروز بخشی از مشکلات فنی در آینده جلوگیری کند.
چه زمانی باید با تعمیرکار آسانسور تماس بگیریم؟
اگر توقف بین طبقات تنها یک بار اتفاق افتاده باشد نیز پیدا کردن علت آن اهمیت دارد. اما در بعضی شرایط بررسی تخصصی ضروری تر است. تکرار توقف کابین، همسطح نایستادن با طبقه، ایجاد صدای غیرعادی، لرزش شدید، باز و بسته نشدن صحیح درب، نمایش خطا، بوی سوختگی یا از کار افتادن مکرر آسانسور از نشانه هایی هستند که نباید نادیده گرفته شوند. در این شرایط، تعمیرکار ابتدا باید علت اصلی خرابی را پیدا کند و سپس درباره تنظیم، تعمیر یا تعویض قطعه تصمیم بگیرد. تعویض قطعات بدون عیبیابی دقیق همیشه راهحل مناسبی نیست.
نقش سرویس دوره ای در کاهش توقف ناگهانی آسانسور
یکی از اهداف سرویس دورهای این است که مشکلات قبل از ایجاد خرابی جدی شناسایی شوند. برای مثال یک اتصال نامناسب، ایراد در عملکرد درب یا تنظیم نبودن یک سنسور ممکن است در ابتدا مشکل بزرگی ایجاد نکند، اما با گذشت زمان عملکرد آسانسور را مختل کند. در یک برنامه اصولی سرویس و تعمیر آسانسور، وضعیت تجهیزات در بازدیدهای مختلف ثبت و مقایسه میشود تا تغییرات غیرعادی زودتر شناسایی شوند. این موضوع علاوه بر کاهش احتمال توقف ناگهانی، به برنامهریزی بهتر برای تعمیر یا تعویض قطعات فرسوده کمک میکند.
جمعبندی
گیر کردن آسانسور بین طبقات می تواند دلایل مختلفی داشته باشد. قطع یا نوسان برق، خرابی تابلو فرمان، اختلال سنسورها، مشکل سیستم ترمز، ایراد درب، اضافه بار و فرسودگی قطعات از مهم ترین مواردی هستند که باید بررسی شوند. در زمان توقف ناگهانی، مسافران نباید برای باز کردن درب و خروج از کابین اقدام خودسرانه انجام دهند. بهترین کار استفاده از سیستم هشدار، اطلاع دادن به افراد خارج از کابین و انتظار برای رسیدن فرد متخصص است. اگر توقف آسانسور تکرار میشود، صرفاً راهاندازی مجدد آن کافی نیست و باید علت اصلی خرابی مشخص شود. انجام سرویس های منظم و رسیدگی سریع به نشانههای اولیه خرابی میتواند از تبدیل مشکلات کوچک به خرابی های جدی تر جلوگیری کند.
سوالات متداول
آیا گیر کردن آسانسور بین طبقات خطرناک است؟
توقف کابین به خودی خود به معنی سقوط آسانسور نیست، اما خروج خودسرانه از کابینی که بین طبقات قرار گرفته میتواند خطرناک باشد. مسافران باید داخل کابین بمانند و درخواست کمک کنند.
چرا آسانسور ناگهان وسط راه میایستد؟
قطع یا اختلال برق، ایراد تابلو فرمان، مشکل مدار ایمنی، خرابی سنسورها یا سیستم درب و برخی مشکلات فنی دیگر میتوانند باعث توقف ناگهانی شوند.
چرا آسانسور کمی بالاتر یا پایین تر از طبقه می ایستد؟
این وضعیت با گیر کردن کامل کابین متفاوت است و می تواند به سیستم کنترل حرکت، ترمز، سنسور ها یا تجهیزات تشخیص موقعیت مربوط باشد. علت دقیق باید توسط سرویس کار بررسی شود.
بعد از گیر کردن آسانسور میتوان دوباره از آن استفاده کرد؟
اگر علت توقف مشخص نیست یا مشکل تکرار شده، بهتر است قبل از استفاده مجدد آسانسور توسط فرد متخصص بررسی شود.
آیا سرویس دوره ای از گیر کردن آسانسور جلوگیری می کند؟
سرویس دوره ای نمی تواند مانع تمام خرابی های احتمالی شود، اما می تواند بسیاری از مشکلات و قطعات فرسوده را قبل از ایجاد خرابی جدی شناسایی کند.
